Czy schron w hali lub biurze jest obowiązkowy? Zależy od rodzaju budynku. To samo pytanie dotyczy obiektów usługowych. Ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej nakłada obowiązki na budynki użyteczności publicznej, czyli m.in. biurowe, handlowe, gastronomiczne i usługowe, oraz na budynki wielorodzinne i garaże podziemne. Zwykła hala produkcyjna albo magazynowa nie jest w tej grupie, ale właściciel może mimo to zawrzeć z gminą porozumienie albo wnioskować o uznanie obiektu za budowlę ochronną. Poniżej opisujemy obowiązki i możliwości inwestora komercyjnego według ustawy i aktów wykonawczych, odczytanych 4 listopada 2026 r. Nie podajemy progów ani liczb z rozporządzeń, bo to one najczęściej się zmieniają, a ich zastosowanie do konkretnego budynku ocenia projektant.

Które budynki obejmują przepisy
Ustawa nie definiuje budynku użyteczności publicznej. Pojęcie wynika z przepisów techniczno-budowlanych. W tekście jednolitym rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022 poz. 1225, § 3 pkt 6), to budynek przeznaczony m.in. na potrzeby administracji publicznej, kultury, oświaty, opieki zdrowotnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, turystyki, sportu oraz inny budynek przeznaczony do podobnych funkcji, a także budynek biurowy lub socjalny. Hale produkcyjne i magazynowe nie są tam wymienione. Jeżeli w hali jest część biurowa, socjalna albo handlowa, to ta część może podlegać przepisom jako część o określonym przeznaczeniu (art. 94 ust. 3 ustawy).
Uwaga na stan przepisów technicznych. Baza ELI oznacza to rozporządzenie jako uznane za uchylone od 21 września 2026 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii informowało jednak 18 września 2026 r., że prace nad nowym rozporządzeniem trwają, a ustawa Dz. U. 2026 poz. 1161 (art. 102a–102c Prawa budowlanego) pozwala przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. stosować dotychczasowe przepisy wykonawcze o warunkach technicznych w zakresie określonym tą ustawą; przy projekcie do wniosku o pozwolenie lub zgłoszenia inwestor składa wtedy organowi oświadczenie o ich stosowaniu. Klasyfikację budynku potwierdza więc projektant architekt, na podstawie przepisów obowiązujących w dniu składania dokumentów.
Od kiedy i do czego stosuje się obowiązki
Przepisy art. 93–95 ustawy stosuje się do zamierzenia budowlanego, wobec którego po 31 grudnia 2025 r. złożono wniosek o pozwolenie na budowę lub dokonano zgłoszenia (art. 206 ust. 1). Nie stosuje się ich do przebudowy, nadbudowy i zmiany sposobu użytkowania obiektu, który został wybudowany przed 1 stycznia 2026 r. albo dla którego przed tą datą wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę lub zatwierdzeniu projektu (art. 206 ust. 2 pkt 1). To dobra wiadomość dla właścicieli istniejących hal i biur: ustawa nie wymusza ich przebudowy. Zła dla inwestorów nowych obiektów: wymagania trzeba uwzględnić od koncepcji.
Ustawa z 17 kwietnia 2026 r. (Dz. U. 2026 poz. 646), która uzupełniła przepisy o budowlach ochronnych, weszła w życie 29 maja 2026 r. Jej przepisy o zawiadomieniu wójta (art. 95a) nie dotyczą zamierzeń, dla których przed tym dniem złożono wniosek o pozwolenie lub zgłoszenie, chyba że inwestor sam poprosi o ich stosowanie (art. 8 tej ustawy).
Dwa poziomy obowiązku: budowla ochronna i miejsca doraźnego schronienia
Art. 93: budowla ochronna w budynku użyteczności publicznej
Zasada brzmi: w budynku użyteczności publicznej zapewnia się budowlę ochronną, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 93 ust. 1). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) może zwolnić z obowiązku w drodze decyzji, a odwołanie rozpatruje wojewoda. Przypadki, w których obowiązku nie ma albo w których można zwolnić, określa rozporządzenie MSWiA z 2 września 2026 r. (Dz. U. 2026 poz. 1181). W skrócie:
- Brak obowiązku może dotyczyć m.in. budynków bez kondygnacji podziemnej o ograniczonej powierzchni, budynków przeznaczonych do jednoczesnego pobytu ograniczonej liczby osób (z wyjątkiem siedziby organu administracji publicznej), zabytków, niektórych obiektów na terenach zamkniętych oraz budynków, w których część użyteczności publicznej stanowi niewielki udział całości. Rozbudowa lub nadbudowa o ograniczonym zakresie też bywa wyłączona.
- Zwolnienie przez organ jest możliwe m.in. wtedy, gdy nie ma technicznych możliwości spełnienia wymagań, gdy w danym miejscu nie ma potrzeby zapewnienia miejsc, gdy brakuje ekonomicznej zasadności, gdy istnieje nieakceptowalne ryzyko awarii lub katastrof albo gdy schronienie można zapewnić w innej budowli w określonej odległości po drogach dojścia. Osobne reguły dotyczą obiektów o małej liczbie osób lub powierzchni, z wyłączeniem m.in. szpitali oraz obiektów nauki, szkolnictwa i oświaty.
Konkretne progi powierzchni i liczby osób znajdziesz w § 2 i § 3 rozporządzenia. Bez ich sprawdzenia na planach budynku nie da się powiedzieć, czy Twój obiekt jest objęty obowiązkiem.
Art. 94: kondygnacje podziemne i miejsca doraźnego schronienia
Jeśli w budynku użyteczności publicznej, wielorodzinnym albo garażu podziemnym nie przewidziano budowli ochronnej, kondygnacje podziemne projektuje się i wykonuje tak, by można było w nich zorganizować miejsca doraźnego schronienia o pojemności wynikającej ze wskaźników z ustawy (art. 94 ust. 1). Są też wyłączenia dla małych obiektów (ust. 2). Jeśli uwarunkowania terenowe uniemożliwiają zorganizowanie pełnej pojemności, wojewoda może na wniosek inwestora zgodzić się na mniejszą (ust. 4). To oznacza, że już przy głębokim posadowieniu budynku handlowego albo biurowca z garażem trzeba uwzględnić w projekcie możliwość adaptacji części podziemnej.

Procedura inwestora: zawiadomienie wójta i oświadczenie
Ustawa z 2026 r. dopisała art. 95a. Inwestor zamierzenia, którego dotyczą art. 93 i 95, zawiadamia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zamiarze realizacji inwestycji i dołącza dokumentację: lokalizację, charakterystykę inwestycji (wielkość części podziemnych, przeznaczenie obiektu i pomieszczeń) oraz proponowane rozwiązania w zakresie zapewnienia obiektu zbiorowej ochrony. Wójt uzgadnia ze starostą i wojewodą, który organ jest właściwy do uznania obiektu za budowlę ochronną, a ten organ postanowieniem określa pojemność i kategorię odporności. Ustawa wyznacza terminy dla organów, a jeśli organ w terminie nie wyda postanowienia, inwestor może zaprojektować budowlę ochronną w dowolnej kategorii odporności, ale z pojemnością nie mniejszą niż określona w ustawie (art. 95a ust. 4).
W dokumentach do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor składa oświadczenie o realizacji tego obowiązku oraz o obowiązku wykonania budowli ochronnej o określonej kategorii odporności i pojemności albo wykonania obiektu tak, by można było zorganizować w nim miejsce doraźnego schronienia, albo o braku takiego obowiązku. Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie (art. 33 ust. 2 pkt 13 Prawa budowlanego; GUNB, gov.pl, odczyt 04.11.2026). Ten krok wymaga pewności co do klasyfikacji budynku, dlatego warto przygotować go z projektantem.
Obowiązku zawiadomienia z art. 95a ust. 1 nie ma m.in. wtedy, gdy inwestorem jest gmina, powiat albo wojewoda, oraz gdy inwestor uzyskał zwolnienie z obowiązku zapewnienia budowli ochronnej (ust. 6).
Gdy obowiązku nie ma: co można zrobić dobrowolnie
Hala produkcyjna, magazyn albo istniejący budynek biurowy mogą nie podlegać art. 93–94, ale ustawa przewiduje drogi dobrowolne:
- porozumienie właściciela lub zarządcy z wójtem, starostą albo wojewodą o uznaniu obiektu za budowlę ochronną; może dotyczyć także obiektu planowanego (art. 87),
- decyzja o uznaniu obiektu za budowlę ochronną, wydawana na wniosek właściciela albo z urzędu, z uwzględnieniem planu miejscowego i uzasadnionego interesu właściciela (art. 88),
- uznanie dotyczy wyłącznie obiektów, które spełniają albo po przebudowie mogą spełniać warunki techniczne budowli ochronnej i są istotne dla ochrony ludności gminy, powiatu lub o znaczeniu ponadlokalnym (art. 89).
Uznanie niesie obowiązki. Właściciel zapewnia utrzymanie w należytym stanie, udostępnia obiekt na polecenie organu ochrony ludności, współdziała w przygotowaniu do użycia i wyznacza kierownika budowli (art. 96). Wojewoda, starosta lub wójt mogą zlecić sprawdzenie obiektu straży pożarnej lub nadzorowi budowlanemu (art. 91). Obiekty zbiorowej ochrony w obiektach niepublicznych służą w pierwszej kolejności użytkownikom budynku (art. 104). Gdy obiekt nie jest używany do ochrony ludności, właściciel może wykorzystywać go zgodnie z przeznaczeniem, o ile zachowuje sprawność funkcji ochronnej (art. 96 ust. 2). Budowle ochronne w miarę możliwości projektuje się jako obiekty o podwójnej funkcji (art. 92 ust. 5).
Ustawa przewiduje także dotacje celowe na budowę lub przebudowę budowli ochronnej na wniosek właściciela (art. 106). Zasady i terminy zależą od programu i porozumienia lub decyzji, więc nie zakładaj dofinansowania bez potwierdzenia w oficjalnych dokumentach. Szerzej o programie piszemy w artykule dofinansowanie schronów i program OLiOC.
Co ustala projekt w obiekcie komercyjnym
- Lokalizacja w bryle: rozporządzenie dla budowli ochronnych dopuszcza obiekt całkowicie zagłębiony, częściowo zagłębiony, wbudowany w budynek w kondygnacji podziemnej lub na pierwszej nadziemnej oraz wolnostojący (§ 5).
- Pojemność i kategoria odporności: określa organ ochrony ludności w postanowieniu lub porozumieniu (art. 95a), a nie wykonawca.
- Konstrukcja: żelbetowa lub inna, zgodnie z projektem; wpływa na fundamenty, strop i wejścia całego obiektu.
- Wejścia i wyjścia: układ zależy od pojemności i strefy zagruzowania; przy większej pojemności rozporządzenie wymaga co najmniej dwóch wejść lub wyjść (§ 13–14).
- Wentylacja i instalacje: dla schronu filtrowentylacja z zasilaniem rezerwowym lub napędem ręcznym, a dla ukrycia prostsze układy (§ 34, 36).
- Podwójna funkcja: np. magazyn, archiwum lub pomieszczenie techniczne, o ile nie osłabia funkcji ochronnej.
Te decyzje wpływają na harmonogram i budżet całego obiektu, dlatego warto je omawiać z projektantem już na etapie koncepcji, a nie po uzyskaniu pozwolenia.
Rola generalnego wykonawcy
Zaremba Construction jest generalnym wykonawcą także hal, biur i obiektów usługowych. W obiekcie komercyjnym schron lub miejsca doraźnego schronienia są częścią szerszej inwestycji, więc wykonawca koordynuje konstrukcję, instalacje i kolejność robót z innymi branżami. Nie obiecujemy w tym artykule konkretnego zakresu, kosztu ani terminu, bo zależą od projektu i decyzji organu ochrony ludności. Jeśli planujesz obiekt i chcesz sprawdzić, jak wymagania z ustawy wpływają na zakres robót, prześlij projekt lub koncepcję do wyceny. Ogólny zakres naszych prac opisujemy na stronie usługi, ofertę schronów na stronie budowa schronów w Małopolsce, a technologie wykonania schronów w porównaniu prefabrykat czy monolit.
Pytania do projektanta i urzędu
- Czy mój budynek jest budynkiem użyteczności publicznej według przepisów obowiązujących w dniu składania dokumentów?
- Czy zachodzi któryś z przypadków braku obowiązku z rozporządzenia z 2 września 2026 r. i czy opieram to na rysunkach?
- Czy zamierzenie podlega art. 206 ust. 1, czy jest wyłączone przez art. 206 ust. 2?
- Który organ będzie właściwy do określenia pojemności i kategorii odporności i kiedy złożyć zawiadomienie?
- Czy sensowne jest zwolnienie z obowiązku albo porozumienie, jeśli jest w ogóle możliwe?
- Jak przewidzieć w projekcie przyszłą adaptację kondygnacji podziemnej, jeśli obowiązuje art. 94?
Powiązane poradniki o schronach
- Budowa schronu przydomowego krok po kroku
- Wentylacja i filtrowentylacja w schronie przydomowym
- Schron na trudnym gruncie: woda, stok i hydroizolacja
- Wyposażenie i instalacje schronu przydomowego
- Schron w nowym domu: co mówi ustawa o ochronie ludności
Źródła
- Ustawa z 5.12.2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, Dz. U. 2024 poz. 1907, tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu uwzględniający zmiany z Dz. U. 2025 poz. 1705 oraz 2026 poz. 646 i 815 (api.sejm.gov.pl), art. 87–89, 91–96, 104, 106, 206; odczyt 04.11.2026.
- Ustawa z 17.04.2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2026 poz. 646 (api.sejm.gov.pl), art. 1 pkt 17–18, art. 5, art. 8; odczyt 04.11.2026.
- Rozporządzenie MSWiA z 2.09.2026 r. w sprawie zwalniania z obowiązku zapewniania budowli ochronnych w budynkach użyteczności publicznej oraz przypadków, w których nie ma obowiązku zapewniania budowli ochronnych w takich budynkach, Dz. U. 2026 poz. 1181 (api.sejm.gov.pl); odczyt 04.11.2026.
- Rozporządzenie MSWiA z 4.11.2025 r. w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych, Dz. U. 2025 poz. 1548 (api.sejm.gov.pl); odczyt 04.11.2026.
- Tekst jednolity rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz. U. 2022 poz. 1225, § 3 pkt 6 (api.sejm.gov.pl); odczyt 04.11.2026.
- Ministerstwo Rozwoju i Technologii, komunikat o pracach nad rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych z 18.09.2026 (gov.pl); odczyt 04.11.2026.
- Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, „Procedury budowlane”, gov.pl (gov.pl/web/gunb); odczyt 04.11.2026.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną ani projektową. Czytaliśmy tekst ujednolicony ustawy oraz rozporządzenia w wersjach ogłoszonych; akty mogły zostać zmienione po dacie odczytu, a przepisy techniczno-budowlane są w okresie przejściowym. Przed decyzją potwierdź aktualny stan prawny u projektanta lub w urzędzie gminy. Ilustracje w tekście to grafiki poglądowe wygenerowane komputerowo.