Czy w nowym domu jednorodzinnym trzeba zbudować schron? Z tekstu ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. 2024 poz. 1907, w tekście ujednoliconym uwzględniającym zmiany do Dz. U. 2026 poz. 815), który odczytaliśmy 04.11.2026, nie wynika taki obowiązek. Ustawa wymaga, by w budynku użyteczności publicznej zapewniać budowlę ochronną (z wyjątkami i możliwością zwolnienia) oraz by kondygnacje podziemne w takich budynkach, w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych i garaże podziemne projektować tak, aby dało się w nich zorganizować miejsca doraźnego schronienia. Domu jednorodzinnego te przepisy nie wymieniają. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie mówi ustawa, czym jest schron, a czym ukrycie, i co zrobić, jeśli chcesz mieć schron w nowym domu z własnej decyzji.

Podziemne pomieszczenie z betonowymi ścianami, drzwiami ochronnymi i regałami
Ilustracja poglądowa, grafika wygenerowana komputerowo.

Co mówi ustawa o domach jednorodzinnych

Najważniejsze przepisy z rozdziału o obiektach zbiorowej ochrony (odczyt 04.11.2026):

  • Art. 94: kondygnacje podziemne w budynkach użyteczności publicznej lub budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz garaże podziemne, jeżeli nie przewidziano w nich budowli ochronnej, projektuje się i wykonuje w sposób umożliwiający zorganizowanie w nich miejsc doraźnego schronienia. Ustawa określa pojemność tych miejsc wskaźnikami i wyłącza z obowiązku najmniejsze obiekty (art. 94 ust. 1–2); progi sprawdź w tekście ustawy.
  • Art. 93: w budynku użyteczności publicznej zapewnia się budowlę ochronną, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) może zwolnić z tego obowiązku w drodze decyzji, a przypadki braku obowiązku i zwolnień określa rozporządzenie MSWiA z 2.09.2026 r. (Dz. U. 2026 poz. 1181).
  • Art. 91 ust. 2: przy przeglądzie obiektów budowlanych pod kątem obiektów zbiorowej ochrony nie uwzględnia się budynków bez kondygnacji podziemnych oraz budynków mieszkalnych jednorodzinnych.

Wniosek ostrożny: w odczytanym tekście ustawy nie ma obowiązku budowy schronu w domu jednorodzinnym. Ustawa była ogłoszona 23 grudnia 2024 r. i weszła w życie 1 stycznia 2025 r. (z wyjątkami). Czytaliśmy tekst ujednolicony opracowany przez Kancelarię Sejmu (nieurzędowy), który uwzględnia zmiany ustawą z 17 kwietnia 2026 r. (Dz. U. 2026 poz. 646), m.in. w art. 93 i 94 oraz nowe art. 92a i 95a. Obowiązki z art. 93–95 stosuje się do zamierzeń, dla których po 31 grudnia 2025 r. złożono wniosek o pozwolenie na budowę lub dokonano zgłoszenia, i nie stosuje się ich do przebudowy, nadbudowy i zmiany sposobu użytkowania obiektów wybudowanych albo objętych ostatecznym pozwoleniem przed 1 stycznia 2026 r. (art. 206). Akty mogły zostać zmienione po dacie odczytu, więc przed decyzją potwierdź aktualny stan prawny u projektanta.

Schron, ukrycie, miejsce doraźnego schronienia: definicje z ustawy

Ustawa rozróżnia pojęcia, które w rozmowach często się mieszają:

  • Budowla ochronna. Obiekt budowlany albo jego część uznaje się za budowlę ochronną na podstawie wyznaczenia przez organ ochrony ludności, porozumienia z właścicielem lub zarządcą albo decyzji organu (art. 83). Dopiero wtedy nadaje się mu status schronu lub ukrycia oraz kategorię odporności.
  • Schron. Uznana za budowlę ochronną konstrukcja zamknięta i hermetyczna, wyposażona w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne.
  • Ukrycie. Uznana za budowlę ochronną konstrukcja niehermetyczna.
  • Miejsce doraźnego schronienia (MDS). Obiekt zbiorowej ochrony przystosowany do tymczasowego ukrycia ludzi (art. 84). Organizują je organy w razie stanu nadzwyczajnego lub wojny, jeśli schronów i ukryć jest za mało (art. 102).

Z tego wynika praktyczna uwaga: pomieszczenie, które wybudujesz u siebie w domu, nie jest „schronem” w rozumieniu ustawy, dopóki nie zostanie uznane za budowlę ochronną. Dla Ciebie liczy się więc nie tyle nazwa, ile parametry techniczne, które wybierzesz z projektantem.

Podziemne pomieszczenie z wentylacją mechaniczną, regałami i schodami wejściowymi
Ilustracja poglądowa, grafika wygenerowana komputerowo.

Schron przy domu a schron w domu: tryb formalny

Według GUNB (gov.pl, odczyt 04.11.2026) i art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego (od 7 stycznia 2026 r.) w trybie zgłoszenia z projektem można budować wolno stojące przydomowe budowle ochronne o powierzchni użytkowej do 35 m², przeznaczone do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wraz z instalacjami i przyłączami, jeśli ich obszar oddziaływania mieści się na działce, na której zostały zaprojektowane. Kluczowe jest słowo „wolno stojące”. Schron wbudowany w bryłę domu jest częścią budynku i uwzględnia się go w projekcie całego domu, więc tryb formalny wynika z całej inwestycji. Który wariant dotyczy Ciebie, rozstrzyga projektant.

Szczegóły dotyczące schronu osobnego omawiamy w artykule schron przydomowy do 35 m²: przepisy, a o piwnicy jako schronie piszemy w poradniku czy piwnica może być schronem.

Czy opłaca się dodać schron na etapie budowy domu

Nie ma przymusu, ale jest logika: najłatwiej zaplanować taki pokój przed rozpoczęciem budowy. Wtedy można:

  • zaprojektować konstrukcję żelbetową o parametrach, które określi projektant, razem z fundamentami i stropem,
  • zaplanować wejście, wentylację, przepusty instalacyjne oraz hydroizolację od razu, a nie kuć później w gotowym betonie,
  • uniknąć przebudowy piwnicy już po zamieszkaniu,
  • przewidzieć podwójną funkcję pomieszczenia (magazyn, spiżarnia, pomieszczenie techniczne), tak jak sama ustawa mówi o budowlach ochronnych o podwójnej funkcji.

Z drugiej strony wiąże się to z kosztem, a efekt zależy od jakości projektu i wykonania. Zanim zdecydujesz, zapytaj projektanta, jakie wymagania spełnia dane rozwiązanie i na jakiej podstawie to określono.

Szalunki i zbrojenie żelbetowej konstrukcji podziemnej w wykopie przy domu
Ilustracja poglądowa, grafika wygenerowana komputerowo.

Od czego zależy koszt schronu w nowym domu

Nie podajemy kwot firmy, bo zależą od projektu. Czynniki, które zmieniają cenę najbardziej:

  • powierzchnia i kształt pomieszczenia,
  • głębokość posadowienia, grunt i woda gruntowa,
  • konstrukcja (monolit żelbetowy albo elementy prefabrykowane),
  • drzwi, wentylacja i ewentualna filtracja powietrza,
  • hydroizolacja i odwodnienie,
  • instalacje i wyposażenie (zasilanie awaryjne, zapas wody).

Jako punkt odniesienia rynkowego można podać szacunek z serwisu Muratordom z 25.09.2026 (odczyt 04.11.2026): koszt 1 m² schronu wynosi według autorki od 15 do 50 tys. zł, a gotowe schrony prefabrykowane do wkopania zaczynają się od około 80 tys. zł. To bardzo szeroka rozpiętość i dane rynkowe, nie oferta firmy Zaremba Construction. Więcej o czynnikach ceny piszemy w artykule cena schronu przydomowego. Ofertę budowy schronów opisujemy na stronie budowa schronów w Małopolsce.

Betonowe zejście z poręczą i drzwiami do podziemnego pomieszczenia w ogrodzie
Ilustracja poglądowa, grafika wygenerowana komputerowo.

Pytania do projektanta i wykonawcy

  1. Jaki tryb formalny dotyczy mojego domu ze schronem w bryle lub osobno?
  2. Na jakiej podstawie określono parametry konstrukcji i wentylacji?
  3. Czy schron ma być uznany za budowlę ochronną, czy to prywatne pomieszczenie bez takiego statusu?
  4. Co jest w zakresie wykonawcy: roboty ziemne, konstrukcja, hydroizolacja, drzwi, wentylacja?
  5. Jak będą wyglądały odbiory i dokumentacja?

Opis naszych robót żelbetowych znajdziesz na przykładzie z portfolio: konstrukcja żelbetowa rezydencji w Krakowie. Prześlij projekt i lokalizację do wyceny. Zakres wyceny ustalamy na podstawie projektu.

Dlaczego ustawa nie traktuje domów jednorodzinnych tak jak bloków

W budynkach wielorodzinnych i użyteczności publicznej przebywa wiele osób, a kondygnacje podziemne są duże i powtarzalne. Ustawa wymaga więc, by projektować je tak, aby dało się w nich szybko zorganizować miejsca schronienia. Dom jednorodzinny ma zwykle niewielką piwnicę, jedną rodzinę i wiele odmiennych konstrukcji. Ustawa pomija go w przeglądzie obiektów pod kątem obiektów zbiorowej ochrony (art. 91 ust. 2) i nie wymienia go wśród budynków z art. 93 i 94. Jeśli chcesz mieć schron, to Twoja decyzja, a nie wymóg z ustawy.

Jak odróżnić rzetelną ofertę od marketingu

Temat schronów jest głośny, więc pojawiają się oferty, które powołują się na „nowe przepisy” albo „obowiązek”. Kilka pytań pomaga je ocenić:

  • Na jaki przepis się powołują? Poproś o artykuł i ustęp. Jeśli oferta mówi o obowiązku w domu jednorodzinnym, porównaj to z tekstem ustawy, który opisaliśmy wyżej.
  • Co oznacza słowo „schron”? W ustawie to obiekt uznany za budowlę ochronną. Prywatne pomieszczenie bez tego statusu może być dobrze wykonane, ale to nie to samo.
  • Jakie są parametry? Poproś o projekt, opis konstrukcji, wentylacji i odporności oraz o to, na jakiej podstawie je określono.
  • Co jest w cenie? Roboty ziemne, hydroizolacja, drzwi, wentylacja, odbiór, dokumentacja.
  • Czy obiecywane jest dofinansowanie? Nie zakładaj dotacji bez oficjalnego regulaminu programu, operatora i terminu naboru. Wymaga to potwierdzenia w oficjalnym regulaminie programu.

Najczęstsze pytania

Czy muszę zgłaszać schron w domu jednorodzinnym do urzędu ochrony ludności?

Z odczytanego tekstu ustawy nie wynika obowiązek zgłaszania prywatnego pomieszczenia. Jeśli chcesz, aby obiekt został uznany za budowlę ochronną, następuje to w trybie wyznaczenia, porozumienia lub decyzji organu. To decyzja, którą warto skonsultować z urzędem gminy.

Czy piwnica spełni funkcję miejsca doraźnego schronienia?

Ustawa mówi o organizowaniu takich miejsc w stanie nadzwyczajnym lub w czasie wojny. Co do zasady zwykła piwnica domu jednorodzinnego nie ma statusu budowli ochronnej. Więcej w artykule o piwnicy.

Czy schron trzeba zgłosić, gdy jest osobnym budynkiem do 35 m²?

Według GUNB wolno stojące przydomowe budowle ochronne o powierzchni użytkowej do 35 m² realizuje się w trybie zgłoszenia z projektem, o ile spełnione są warunki wskazane na stronie GUNB. Szczegóły omawiamy w artykule o przepisach dla schronów do 35 m².

Źródła

  • Ustawa z 5.12.2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, Dz. U. 2024 poz. 1907, tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu uwzględniający zmiany z Dz. U. 2025 poz. 1705 oraz 2026 poz. 646 i 815 (api.sejm.gov.pl), art. 83, 84, 91–95a, 102, 206; odczyt 04.11.2026.
  • Ustawa z 17.04.2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2026 poz. 646 (api.sejm.gov.pl); odczyt 04.11.2026.
  • Rozporządzenie MSWiA z 2.09.2026 r. w sprawie zwalniania z obowiązku zapewniania budowli ochronnych w budynkach użyteczności publicznej, Dz. U. 2026 poz. 1181 (api.sejm.gov.pl); odczyt 04.11.2026.
  • Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, „Procedury budowlane”, gov.pl (gov.pl/web/gunb), odczyt 04.11.2026.
  • Muratordom.pl, „Schron przydomowy do 35 m² bez pozwolenia. Jakie formalności i ile kosztuje budowa w 2026 roku?”, 25.09.2026 (muratordom.pl), odczyt 04.11.2026.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną ani projektową. Ilustracje w tekście to grafiki poglądowe wygenerowane komputerowo.